اختلاف استعدادها اينجا كه مىگويد : نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُمْ مَعِيشَتَهُمْ « 1 » ( ما معيشت را در ميان شما تقسيم كرده‌ايم ) اگر تقسيم تقسيم تكوينى باشد - كه ظاهر هم همين است - يعنى انسانها از نظر امكانات تكوينى معيشتى با يكديگر مختلف آفريده شده‌اند . باز همان مسئلهء اختلاف است . يعنى چه مختلف آفريده شده‌اند ؟ يعنى مردم از نظر امكانات معيشتى ، يكسان و يك شكل و يكنواخت آفريده نشده‌اند ، متفاوت و مختلف آفريده شده‌اند . مثلًا از نظر جسمانى . مىبينيد يك فرد با بازوهاى قويتر است و يكى ضعيفتر . از نظر فكرى و هوشى : يك كسى با استعدادتر است يك كسى كم استعدادتر . همين‌طور از نظر ذوقى و فنّى . انواع اختلافها و استعدادها در افراد مردم هست . مثلًا يك كسى استعداد كار كشاورزى را بيشتر از ديگران دارد . يك كسى استعداد صنعتى را بيشتر از ديگران دارد . آن كه استعداد صنعتى بيشتر دارد بسا هست كه استعداد كشاورزىاش كمتر است . باز آن كه استعداد كشاورزىاش بيشتر است استعداد صنعتىاش كمتر است . يك كسى استعداد كارهاى نظامى را دارد ، يك كسى استعداد كارهاى سياسى را دارد ، يك كسى استعداد كارهاى ادبى را دارد ، يك كسى استعداد كارهاى فلسفى را دارد . البته همهء استعدادها در همهء افراد هست ولى در همهء افراد يكنواخت نيست . به همين دليل مىگويند انسان يكى از چيزهايى كه بايد كشف كند خودش است و انسان خودش را در آزمايش ، با كار و با تجربه كشف مىكند . مثلًا يك كسى كه استعداد سخنورى دارد ، گاهى اتفاق مىافتد كه اصلًا خودش نمىداند كه يك چنين استعداد سرشارى در او نهفته است . يك مدتى كه عمل مىكند يك وقت مىبيند استعداد در او بروز مىكند يعنى خودش با عمل و تجربه خودش را كشف مىكند . استعداد نويسندگى نيز همين‌طور است . انسان تا وارد عمل نشود ، نمىتواند خودش را كشف كند كه اين استعداد را دارد يا ندارد . و خيلى وقتها هم اتفاق مىافتد كه آدم خيال مىكند استعداد يك كار را دارد بعد مىبيند ندارد ، يا خيال مىكند استعداد يك كار را ندارد بعد مىبيند كه دارد ، كه اينها خيلى ديده شده ، و لهذا مىگويند براى هر كسى استعداديابى لازم و ضرورى است . جزء مسائل ضرورى جامعه مسئلهء استعداديابى است . در دبستانها ، دبيرستانها بالخصوص ، و شايد حتى كودكستانها كار مهمى كه بايد اوليا و متصديان بكنند مسئلهء استعداديابى است كه بايد بچه‌ها را در قسمتهاى مختلف استعداديابى كنند تا بعد هركدام را در همان راهى كه تشخيص مىدهند استعداد دارند راهنمايى كنند . آنگاه بسا هست كه هركسى در رشتهء خودش يك نوع نبوغ نشان بدهد .

--> ( 1 ) زخرف / 32 .